De samenwerking tussen Meervaart en het Nederlands Theater Festival is de afgelopen jaren steeds verder gegroeid. In 2026 krijgt die samenwerking volop ruimte. Meervaart is niet alleen een podium voor voorstellingen, maar ook het huis van de eerste dag van AFF x NTF PRO, de Staat van het Theater en Common Grounds. NTF-directeur Tobias Kokkelmans en artistiek coördinator van Meervaart Christiaan Mooij vertellen waarom het festival juist hier thuishoort — en wat er mogelijk wordt wanneer de sector naar Nieuw-West beweegt. 

Geworteld in Nieuw-West, open naar de wereld 

Meervaart en het Nederlands Theater Festival herkennen veel in elkaar. Beide organisaties willen actueel en herkenbaar theater laten zien, verschillende stemmen een podium geven en mensen samenbrengen die elkaar niet vanzelfsprekend tegenkomen.  

“Meervaart is een bijzondere plek”, zegt Tobias. “Het theater is stevig geworteld in Amsterdam Nieuw-West, maar kijkt tegelijkertijd naar de hele stad en ver daarbuiten. Voor NTF is het belangrijk om niet alleen in het traditionele culturele centrum van Amsterdam aanwezig te zijn. Verschillende theaters hebben ieder hun eigen publiek, geschiedenis en karakter. Daarom hebben we de samenwerking met Meervaart de afgelopen jaren bewust uitgebreid.” 

Voor Christiaan begint die samenwerking bij een simpele maar wezenlijke vraag: voor wie maken en presenteren we theater? “Het gaat erom dat een voorstelling ertoe doet en het publiek serieus neemt. Wie zit er in de zaal? Wie staat er op het podium en wie werkt er achter de schermen? Welke verhalen worden verteld en welke perspectieven krijgen ruimte? Vanuit die houding maken en presenteren we als Meervaart al jaren programma’s.” 

Het contact tussen beide organisaties bestaat al langer. Eerdere Fringe-avonden boden ruimte om samen uit te proberen, te leren en verder te bouwen. Geen losse programmering, maar een relatie die groeit doordat het gesprek doorgaat en nieuwe ideeën daadwerkelijk een plek krijgen. 

Niet wachten tot iedereen vanzelf komt 

Toegankelijkheid betekent voor Meervaart en NTF meer dan een open deur of een betaalbaar kaartje. Het gaat ook over herkenning, zeggenschap en de vraag wie zich werkelijk welkom voelt. Als bezoeker, maar net zo goed als maker, student of professional. 

“We willen allebei dat theater een plek is waar zoveel mogelijk mensen zich welkom en vertegenwoordigd voelen”, zegt Tobias. “Daarbij gaat het niet alleen om wie er op het podium staat, maar ook om wie kan meepraten en meebepalen hoe het theater van de toekomst eruitziet.” 

Dat vraagt om beweging van het theater zelf. Niet verwachten dat iedereen vanzelf de weg naar de zaal vindt, maar onderzoeken welke drempels in het gebouw, het programma en de organisatie kunnen verdwijnen. Voor Christiaan mag theater daarbij ook weer iets vanzelfsprekends worden: een plek voor direct contact, verwondering en verhalen die bijblijven. “Geen interessantdoenerij, maar je verbinden met het theater en het leven. Ga juist naar iets wat je nog niet kent. Daar zit de grootste kans op inspiratie en verrassing.” 

Zo wordt de wereld aan beide kanten groter. Makers ontmoeten nieuwe bezoekers en professionals. Publieksgroepen ontdekken werk waarvoor zij misschien niet vanzelf naar een ander theater zouden reizen. En de sector voert het gesprek over zijn toekomst met meer mensen dan alleen degenen die de bestaande routes al kennen. 

De sector komt naar Nieuw-West 

Op 3 september 2026 vindt de eerste dag van AFF x NTF PRO plaats in Meervaart. Makers, studenten, programmeurs, directeuren en andere professionals komen er samen voor gesprekken, workshops en ontmoetingen. Aan het einde van de dag spreekt Maarten van Hinte de Staat van het Theater uit.  

Dat dit in Nieuw-West gebeurt, is meer dan een praktische keuze. De plek is onderdeel van het verhaal. “De plek vertelt veel over waar AFF x NTF PRO voor wil staan”, zegt Tobias. “We willen verschillende werelden binnen de podiumkunsten bij elkaar brengen: jonge en gevestigde makers, studenten en directeuren, mensen uit Amsterdam en uit andere delen van Nederland, Nederlandstalige en internationale professionals. Meervaart heeft die ontmoeting al lang in haar DNA.” 

De Staat van het Theater markeert traditioneel de opening van het festival. Iemand uit het veld krijgt de ruimte om persoonlijk en kritisch te spreken over waar het Nederlandse theater staat en waar het naartoe moet. Voor één avond verschuift het centrum van die sector letterlijk naar Nieuw-West. 

Christiaan vindt dat betekenisvol. “Er zijn weinig momenten waarop de hele sector samenkomt. Door de Staat steeds op een andere plek in de stad te organiseren, wordt die ook echt van de hele stad. Meervaart wil geworteld zijn in de wijk en tegelijk relevant zijn voor stad en land. Een huis waar het gesubsidieerde en het vrije circuit, de autodidact en de opgeleide maker zich thuis kunnen voelen.” 

Ook het gebouw helpt bij die ontmoeting. Zalen, studio’s en vergaderruimtes bieden focus; in de foyer lopen gesprekken vanzelf door. En wie tussendoor licht, lucht en ruimte nodig heeft, staat in een paar stappen aan de Sloterplas. 

Maken, leren en presenteren 

Meervaart is niet alleen een plek waar voorstellingen worden getoond. Via Meervaart Jong en Meervaart Studio kunnen jonge mensen leren, experimenteren en zelf werk maken. Workshops, labs, masterclasses en presentaties brengen talentontwikkeling dicht bij de dagelijkse praktijk van het theater. 

Dat sluit aan bij wat Amsterdam Fringe en NTF willen betekenen voor nieuwe makers. Fringe biedt vaak een eerste professioneel podium; het NTF kan vervolgens helpen om makers in contact te brengen met theaters, programmeurs en andere professionals. Tijdens PRO worden studenten en beginnende makers daarom niet alleen als toehoorder uitgenodigd. Ze krijgen ook een stem in het programma en het gesprek.  

“Talentontwikkeling is meer dan iemand een workshop aanbieden”, zegt Tobias. “Het betekent ook dat jonge makers toegang krijgen tot het professionele veld en serieus worden genomen zodra ze daar binnenkomen.” 

Christiaan ziet juist in de combinatie van maken, leren en presenteren nieuwe mogelijkheden. “Door niet alleen de zaal, maar ook de foyer te programmeren, kunnen makers andere dingen uitproberen. Met Meervaart Studio en de samenwerking met Fringe en NTF kunnen we nieuwe talenten meer ruimte geven.” 

Common Grounds: toegankelijkheid als artistieke kracht 

Op 11 september krijgt die gedeelde ambitie een bijzondere vorm tijdens Common Grounds, een samenwerking van Meervaart, Amsterdam Fringe Festival en het NTF. Drie fysieke voorstellingen brengen makers en bezoekers met én zonder beperking samen. Het programma is Language No Problem en laat zien dat toegankelijkheid geen toevoeging achteraf hoeft te zijn, maar een artistieke kracht op zichzelf kan worden. 

Rond de voorstellingen ontstaat ruimte voor ontmoeting en uitwisseling. Niet alleen in de zaal, maar ook in de foyer en via onderdelen die het publiek op andere manieren met het werk laten kennismaken. Zo komen artistieke kwaliteit, toegankelijkheid en de vraag wie zich thuis kan voelen in een theater bij elkaar. 

Voor Christiaan past Common Grounds precies bij de samenwerking. “Het zijn fysiek sterke voorstellingen die laten zien wat we met elkaar gemeen hebben in een wereld vol hokjes. Juist door samen te werken, kunnen we die hokjes doorbreken en nieuwe ontmoetingen mogelijk maken.” 

Ook in de rest van het festivalprogramma laat Meervaart een grote breedte zien: van The Actor en Phaedra in vlammen tot de dansdrift van Badke(remix) en familievoorstellingen als Dag Poes. 

Een theater dat meeademt 

De plannen voor de Nieuwe Meervaart maken de blik op de toekomst bijna vanzelfsprekend. Het nieuwe gebouw aan de Sloterplas, waarvan de opening voor 2032 is voorzien, moet een cultureel hart van Nieuw-West worden. Een plek waar maken, leren, presenteren en ontmoeten veel meer door elkaar lopen. 

Flexibele zalen kunnen zich aanpassen aan de schaal en vorm van een voorstelling. Kinderen en jongeren leren er, makers ontwikkelen nieuw werk en bezoekers komen er samen. Bewoners, jongeren en andere gebruikers worden betrokken bij het ontwerp, zodat toegankelijkheid en ontmoeting vanaf het begin kunnen worden meegenomen. 

Christiaan kijkt uit naar een gebouw dat letterlijk met zijn omgeving leeft. “In de herfst en winter biedt het geborgenheid, in de lente klapt het open en wordt de overgang tussen binnen en buiten zachter. De wisselwerking tussen makers, bewoners, water en natuur kan ervoor zorgen dat er nieuwe dingen ontstaan.” 

Voor NTF opent dat de deur naar andere manieren van festival maken. Niet alleen een voorstelling in een zaal, maar programma’s die door het gebouw en de omgeving bewegen. Met publiek, makers en professionals die elkaar vanzelf tegenkomen. 

Verder bouwen aan een ankerpunt 

De ambitie reikt verder dan ieder jaar een paar voorstellingen in Meervaart programmeren. De organisaties willen samen blijven bouwen aan een langdurige verbinding tussen voorstellingen, talent, publiek en de ontwikkeling van het theater zelf. 

“Idealiter blijft de Nieuwe Meervaart een van de vanzelfsprekende ankerpunten van het Nederlands Theater Festival in Amsterdam”, zegt Tobias. “Een plek waar belangrijke voorstellingen staan, nieuwe makers zichtbaar worden, professionals elkaar ontmoeten en publiek uit Nieuw-West én de rest van Nederland samenkomt.” 

Christiaan droomt alvast verder: van een festivalovername met voorstellingen in alle zalen en workshops in de studio’s tot zwoele nazomeravonden aan de Sloterplas. Misschien zelfs een locatievoorstelling op het dak of het oude theatergebouw dat tijdelijk in handen komt van studenten. 

Die toekomst begint bij wat er nu al gebeurt: blijven praten, blijven proberen en samen ruimte maken. Zodat het festival zich niet rond één vanzelfsprekend centrum organiseert, maar beweegt door de stad. Dat mensen steeds meer kunnen ervaren wat Meervaart en NTF delen: de wereld is altijd groter dan we denken.