De gekozen locatie op de zuidwestoever is een plek waar park, water, grootstedelijke infrastructuur en een voorbeeldstellend cultuurgebouw elkaar kunnen versterken. De keuze markeert een belangrijke stap in de realisatie van een integrale aanpak voor de inpassing van een nieuw gebouw in zijn omgeving, waarbij openbare ruimte, natuur en cultuur elkaar aanvullen en verrijken. 

Ondanks de positieve ontwikkelingen, bestaan er misverstanden en speculaties rondom het gebouw in relatie tot de locatie. Het is belangrijk te benadrukken dat er momenteel geen architect in het vizier is en dat ontwerpschetsen ontbreken. De circulerende artist impressions en piepschuim-maquettes zijn slechts voorlopige pragmatische visualisaties en vertegenwoordigen niet het uiteindelijke ontwerp.

In deze M-Talk adresseren en weerleggen we, vanuit het perspectief van Meervaart, vijf veelvoorkomende misverstanden. Daarnaast delen we enkele inspiratiebronnen die onze visie en verbeelding voor een nieuw gebouw stimuleren. Deze voorbeeldprojecten demonstreren de veelzijdigheid en potentie van wat mogelijk is in de context van de Nieuwe Meervaart. Ze vormen onze visie op een passende integratie van een nieuw cultuurgebouw in zijn omgeving, waarbij een versterkende werking van openbare ruimte, natuur en cultuur centraal staat. 

5 misverstanden rond de Nieuwe Meervaart weerlegd

 
1. Geen betonnen klomp in de plas
In oktober 2020 werd de weerstand tegen de nieuwbouw verder aangewakkerd met een tekening van vier mega grote gestapelde blokken in de plas. Daar kan inderdaad niemand voor zijn. Ook Meervaart niet. Al hadden wij ooit het festival ‘Berlin’ in huis; de DDR-bouw is ons vreemd. Bovendien klopt de interpretatie van de afmetingen en de schaalweergave niet. De Nieuwe Meervaart wordt naar onze visie een pand met een omvang en een bouw in organische vormen. Een gebouw dat past in het ruimtelijke beeld van het gebied.

2. Geen lelijke achterkant
Niets is zo lelijk en hinderlijk als de achterkant van een theater. We horen geluiden dat men denkt dat straks alles wordt geïnvesteerd in een mooie gevel richting de Sloterplas, terwijl het theater met haar rug naar Centrum Nieuw-West staat. Een achterkant als een grote dikke blinde muur met een permanente parkeerplaats voor vrachtwagens en busjes. Iemand haalde als voorbeeld de Rijswijkse Schouwburg aan die met haar mooie entree op het park gericht is en haar achterzijde verwaarloost. 

En dat is precies wat we als Meervaart niet willen. Vrachtwagens en busjes laden en lossen binnen en blijven daar geparkeerd. Het nieuwe gebouw mag géén achterkant hebben. Alle zijden doen mee en zijn uitnodigend voor de omgeving; er komen meerdere ingangen. De Nieuwe Meervaart wordt een alzijdig gebouw met een uitstraling in 360 graden. In onze visie is dat een mooie opdracht aan de toekomstige architect.

3. Geen onderbreking van het rondje Sloterplas
Het Sloterpark is onder bewoners beroemd om zijn rondje om de Sloterplas. Cabaretier Dolf Jansen ging er regelmatig hardlopen voor zijn optreden in Meervaart. Toen het raadsbesluit bekend werd, doken er in app-groepjes en op sociale media al snel zorgen op: “Nu wordt het rondje al hinderlijk onderbroken door het Sloterparkbad, komt daar straks ook nog een theater als barrière bij?” Maar niets is minder waar. Eerder zal het gebouw een (sportief) onderdeel van het rondje om de plas worden. Is het niet langs het gebouw, dan misschien wel erdoor of erover.

4. Geen aantasting van het groen
Natuurlijk roept bouwen bij een park en deels in het water direct de associatie op van verdere verdringing van kostbaar groen. Maar kijk eens eerlijk hoe groen de zuidoever is. Het bestaat uit plukjes niet hoogwaardig groen van struiken en doorsnee bomen, en er is een breed betegeld stuk kade met een vervuilde waterkant. Wij denken dat je met een nieuw gebouw juist groen kan toevoegen. Er zijn inspirerende voorbeelden van over de hele wereld. Denk aan de uitstraling van het Zwembad SportPlaza in Amsterdam-West en het Acros Fukuoka-gebouw in Japan. Acros Fukuoka is een hub voor de uitwisseling van kennis en cultuur. Het is gebouwd op de plaats waar voorheen het laatste stukje openbaar groen in de stad Fukuoka te vinden was. Hoe mooi is het als we elementen hiervan kunnen vertalen naar een Nieuwe Meervaart die zorgt voor meer groen aan de plas.

5. Pak geen openbare ruimte af
Er is angst en boosheid over het feit dat bouwen aan de oever kostbare openbare ruimte afpakt van de omgeving. Als Meervaart denken wij juist openbare ruimte toe te kunnen voegen. In de huidige situatie aan de oostoever verdwijnt na schemering de functie van openbare ruimte als gevolg van toenemend gevoel van onveiligheid. Bewoners mijden ’s avonds de oever. Een Nieuwe Meervaart zorgt voor opwaardering van het gebied. Wij zorgen voor levendigheid en reuring. Een deel van het gebouw en haar buitenruimte zal altijd open zijn voor passanten, ongeacht of je wel of niet meedoet aan een Meervaart-activiteit. Daarnaast wordt het in onze visie een organisch gebouw dat mee-glooit met de omgeving. Dat betekent dat je ook het gebouw op kan. Ons dak wordt een nieuwe openbare ruimte. Een plek waar je kan recreëren, waar je kan sporten, waar kinderen spelen of waar je van het uitzicht kan genieten met vrienden onder het genot van een drankje.

5 inspiratiebronnen voor de Nieuwe Meervaart

1. Een bos op het dak van het Depot van Boijmans Van Beuningen
In 2021 opende Museum Boijmans haar depot. Het is een gebouw in het hart van een park. Door de organische, ovale bolvorm en haar reflecterende wanden voegt het gebouw zich in haar omgeving. De natuur wordt niet alleen in het gebouw gespiegeld; het bepaalt ook de inrichting van het dak. Op deze verdieping staat een plantsoen met bomen en een Grand Café met terras waar bezoekers kunnen genieten van het uitzicht over de stad.

2. Acros Fukuoka met haar façade die met de seizoenen meeverandert
Dit terrassengebouw is ontworpen als een verlengstuk van het park dat ervoor ligt. Als een groene heuvel markeert ze het centrum van de stad. Gebouwen als het Acros Fukuoka zijn niet alleen inspirerend omdat ze een new urban landmark zijn, maar ook omdat ze een rijk stedelijk ecosysteem vormen. Door de grote omvang en verscheidenheid aan beplanting kleurt de uitstraling van het gebouw mee met de seizoenen.

3. Beklim het dak van de opera van Oslo
Dit is een mooi voorbeeld van hoe een kade organisch kan overlopen in een gebouw. De schaal is natuurlijk onvergelijkbaar met onze ambities voor de Nieuwe Meervaart. Bovendien ambiëren wij groen boven steen. Maar het is inspirerend om te bedenken hoe je een verbinding kan leggen tussen boulevard en dak. Een gebouw als een openbare verblijfplaats met een wandelroute en een tribune voor optredens en uitzicht over de plas en op de sterren. Een locatie waar levendigheid is, zowel in, op als om het gebouw.

4. Het cultureel centrum van Bornova, zonder voor- of achterkant
Dit ontwerp voor het cultureel centrum voor kinderen van de Turkse stad Bornova kent drie inspirerende elementen. Het laat zien dat je een gebouw kan maken met een natuurlijke glooiing die niet zou misstaan aan de Sloterplas. Ook hier is het onderscheid tussen straatniveau en dak fluïde. Maar bovenal toont het de mogelijkheid van een alzijdig gebouw. Een pand dat geen prominente voor- of achterkant kent en naar alle kanten een uitnodigende uitstraling heeft. Dat de architect deze kwaliteiten in één gebouw weet te verenigen, toont wat de mogelijkheden zijn voor de Nieuwe Meervaart als een open, toegankelijk gebouw dat past in de landschappelijke en grootstedelijke omgeving.

5. De combinatie van cultuur, architectuur en natuur bij het Moesgaard Museum
Het historisch museum in Højbjerg (Denemarken) komt letterlijk uit het groen naar boven. Haar architectuur verbindt cultuur en natuur. Het schuine dak van het museum biedt een geweldig uitzicht over de omgeving, zonder er zelf een obstakel in te zijn. Het is opnieuw een voorbeeld van hoe een goed ontwerp bijdraagt aan de waarde van de openbare ruimte.

Deze MTalk is een bewerking van twee artikelen uit het werkboek ‘De Nieuwe Meervaart’ (februari 2021). Dit werkboek bevat de gedachten en uitgangspunten die voor ons leidend zijn bij de ontwikkeling van de nieuwbouw. Het is een bundeling van ons verhaal tot dusver en onze visie op de toekomst.
 
Geniet, laat u verrassen, lees kritisch, droom mee en gebruik het om de bekende ambities en plannen verder aan te scherpen.

Een digitale versie van het gehele werkboek is verkrijgbaar via [email protected].